Төв аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн

эвлэрүүлэн зуучлалын 2025 оны ажлын тайлан

         Төв аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх дэх эвлэрүүлэн зуучлал нь 2024 оны үлдэгдэл 18 өргөдлөөс иргэний эрх зүйн маргаан 12, гэр бүлийн эрх зүйн 6 маргаан байна.

2024 оны 12 дугаар сарын 21-ний өдрөөс 2025 оны 12 сарын 15-ны өдрийн байдлаар 334 өргөдөл хүлээн авснаас 219 иргэний эрх зүйн маргаан, 115 гэр бүлийн эрх зүйн маргаан байна.

Шүүхээс иргэний хэрэг үүсгэсний дараа шилжүүлсэн 27 маргаанаас иргэний эрх зүйн маргаан 4, гэр бүлийн эрх зүйн маргаан 23 байна.

Нийт 379 өргөдөл, маргаанд ажиллагаа явуулснаас 2025 оны 12 дугаар сарын 25-ны өдрийн байдлаар 156 эвлэрлийн гэрээ байгуулсан. Үүнээс иргэний эрх зүйн маргаан 141, гэр бүлийн эрх зүйн маргаан 15 байна.

Нийт 114 өргөдөл дуусгавар болсноос иргэний эрх зүйн маргаан 13, гэр бүлийн эрх зүйн маргаан 101 байна. Иргэний эрх зүйн маргаан дуусгавар болсон шалтгаан нь уригдагч тал эвлэрүүлэн зуучлалаас уулзалт зарлаж дуудсан /мэдэгдсэн/ цаг хугацаанд ирдэггүй, өргөдлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрдөггүй, эвлэрүүлэн зуучлалын хугацаа дууссан зэргээс шалтгаалдаг. Харин гэр бүлийн эрх зүйн маргааны хувьд гэрлэгчид тусдаа амьдраад олон жил болсон хэн хэн нь тус тусын амьдралтай болж хүүхэдтэй болсон зэрэг шалтгаан дийлэнх хувийг нь эзэлж байна. Мөн эвлэрүүлэн зуучлах ажиллагааны уулзалтад аль нэг тал хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр оролцоогүйгээс болж дуусгавар болж байна.

Нийт 97 өргөдлийг хүлээн авахаас татгалзаж шийдвэрлэсэн. Үүнээс өргөдөл гаргагч өргөдлөө татан авсан буюу буцаасан болон бусад шалтгаанаар 67, өргөдөл гаргагчийн гаргасан оршин суух хаягт уригдагч тал амьдардаггүй болох нь тогтоогдсон үндэслэлээр 30 байна.

2025 оны 12 дугаар сарын 12-ны өдрийн байдлаар нийт 12 өргөдлийн үлдэгдэлтэй байна. Үүнд эвлэрүүлэн зуучлалд өргөдөл гаргасан 11, шүүхээс иргэний хэрэг үүсгэсний дараа эвлэрүүлэх арга хэмжээ авхуулахаар ирүүлсэн 1 байна.

         Эвлэрүүлэн зуучлах ажиллагаанд ирүүлсэн 379 өргөдөл маргааныг эрх зүйн төрлөөр нь авч үзвэл Иргэний эрх зүйн маргаан 235 буюу 62 %, гэр бүлийн эрх зүйн маргаан 144 буюу 37.9 %-ийг тус тус эзэлж байна. 

          Амжилттай болсон 156-н эвлэрлийн гэрээний 15 буюу 9 % нь гэр бүлийн эрх зүйн маргаан, 141 буюу 90.3 % нь Иргэний эрх зүйн маргаан байна.

           Амжилтгүй болсон буюу дуусгавар болсон 114-н маргаанаас Иргэний эрх зүйн маргааны 13 буюу 11.4 % нь эвлэрэл амжилтгүй болсон байна. Шалтгаан нь уригдагч тал нь дуудаад болон мэдэгдэх хуудас явуулаад ирдэггүй, эвлэрүүлэн зуучлалын хугацаа дууссан, эвлэрүүлэн зуучлах ажиллагаа явагддаг боловч өргөдөл гаргагч талтай эвлэрэх боломжгүй гэх шалтгаан.

            Гэр бүлийн эрх зүйн маргааны 101-н маргааны 97.1 хувь нь талууд эвлэрээгүйгээс эвлэрүүлэн зуучлах ажиллагаа дуусгавар болсон байна.   Шалтгаан нь гэр бүлийн маргааны талууд тусдаа амьдраад олон жил болсон, хамтран амьдрагчтай болж хүүхэд төрүүлсэн, эвлэрүүлэн зуучлах ажиллагаанд ирдэггүй, гэр бүлийн хүчирхийлэлд олон жил болсон, гэрлэгчид хэн аль нь нэг нэгнээ гомдоож гэр бүлээс гадуурх харилцаа үүсгэсэн, гэр бүлийн үнэ цэнэ байхгүй болсон, эргэж эвлэрэх орон зайг хэн хэндээ үлдээгээгүй зэргээс шалтгаалан эвлэрүүлэн зуучлах ажиллагаа дуусгавар болж байна.

 Төв аймаг дахь Сум дундын Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхэд 2025 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдрийн байдлаар нийт 2498 нэхэмжлэл хүлээн авсан. Үүнээс зээл, мөнгө гаргуулахтай холбоотой нэхэмжлэл 1706, гэрлэлт цуцлуулахтай  холбоотой нэхэмжлэл 87 ирсэн байна.

Тус шүүхийн эвлэрүүлэн зуучлал нь нийт 350 өргөдөл хүлээн авсан. Үүнээс 232 иргэний эрх зүйн маргаан байгаа нь Иргэний шүүхийн зээлтэй холбоотой нэхэмжлэлтэй харьцуулахад шүүхийн ачааллыг 13.5 хувиар бууруулсан. Гэр бүлийн эрх зүйн маргаан 118 өргөдөл ирснээс одоогийн байдлаар 15 өргөдөлд эвлэрлийн гэрээ байгуулсан байгаа нь Иргэний шүүхийн ачааллыг 17.2 хувиар бууруулсан байна.

Төв аймаг дахь Сум дундын Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхэд 2025 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдрийн байдлаар 2498 нэхэмжлэл хүлээн авсан бөгөөд тус шүүхийн эвлэрүүлэн зуучлал нь 350 өргөдөл хүлээн авсан нь шүүхийн ачааллыг 14 хувиар бууруулсан байна.

2023-2025 оны харьцуулсан судалгаа

Төв аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн эвлэрүүлэн зуучлал нь жил болгон уламжлал болгон зохион байгуулагддаг "Про-боно 2025" өдөрлөгт 2025 оны 05 дугаар сарын 01-ний өдөр оролцон эвлэрүүлэн зуучлах ажиллагааг олон нийтэд сурталчлан, иргэдэд эвлэрүүлэн зуучлалтай холбоотой зөвлөгөө өгч ажилласан.

“Про-боно 2025" өдөрлөгт

Төв аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх дэх эвлэрүүлэн зуучлал 2025 оны 02 дугаар сарын 13-ны өдөр Төв аймгийн Мөнгөнморьт, Эрдэнэ сумдад нүүдэллэн ажиллаж Төв аймгийн Мөнгөнморьт суман дахь ШШГЕГ-ын харьяа 417 дугаар нээлттэй хорих ангид очиж эвлэрүүлэн зуучлах ажиллагаа явууллаа. Мөн Төв аймгийн Мөнгөнморьт, Эрдэнэ сумын иргэдтэй уулзаж зөвлөгөө өгсөн.

     Мөн Төв аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх дэх эвлэрүүлэн зуучлал 2025 оны 05 дугаар сарын 27-ны өдөр Төв аймгийн Лүн сумдад нүүдэллэн ажиллаж, иргэдэд эвлэрүүлэн зуучлалын талаар мэдээлэл өгч, сумын Засаг даргын гаргасан сум хөгжүүлэх сантай холбоотой өргөдлийн дагуу ажиллагаа хийж ажиллаа.

    Мөн 2025 оны 06 дугаар сард Төв аймгийн Заасар суманд нүүдэллэн ажиллаж иргэдэд эвлэрүүлэн зуучлалын талаар мэдээлэл өгч, сумын Засаг даргын гаргасан сум хөгжүүлэх сантай холбоотой өргөдлийн дагуу ажиллагаа хийж ажиллаа.

Эвлэрүүлэн зуучлалын өрөөний үүдэнд уулзалт орох үед байршуулах самбартай боллоо.

          Эвлэрүүлэн зуучлалд ирсэн өргөдөл материалд талуудыг бүрэн оролцуулж шийдвэрлэснээр ямар нэгэн гомдол санал гараагүй байна. 

            Эвлэрүүлэн зуучлалын өргөдөл гомдлыг хүлээн авч бүртгэж, талуудыг уулзалтад дуудан хурлын бэлтгэлийг хангаж, эвлэрүүлэн зуучлалын программ болон гар бүртгэлүүдийг цаг тухай бүрд нь бүртгэж ажиллаж байна. Нийт 7 гар бүртгэлийг бүрэн хөтөлж ажиллаж байна.

                           Тайлан бичсэн:                                      Б.Буянхишиг